Condolezza Rice:
nga
Sokol Pepushaj
Pak kush shpresonte se dorėheqja e papritur e ministrit tė
jashtėm Besnik Mustafaj, do mund tė kapėrcehej pa njė faturė, mėsėpaku
demoralizuese, pėr diplomacinė shqiptare. Por rimodelimi i
vazhdimėsisė pėr vazhdim, pėrbėn njė risi filozofike tė zhvillimit tė
iniciativave tė qeverisė shqiptare nė ridimensionimin e shpejtė e tė vrullshėm
tė ndėrmarrjeve vėrtet destinuese, ofensive. Podi i diplomacisė nė dukje
i krisur, u monolitizua qė nė momentet e para, kur ministri i ri i jashtėm Lulėzim Basha mori pėrsipėr, njė rrisk,
fillimisht tė fragmentizuar, por qė shumė shpejt bėri formėsim gjenial. Sapo
kreu i diplomacisė mori ok-ejin nga presidenti e parlamenti, pa shkuar nė zyrė,
u
Analiza,
me vetėdije ose jo,
Gjithsesi, Shqipėria ka njė performancė edhe tė parė me lente,
simpatike. Nė
gjuhėn e funksionimit tė konjukturave dhe pėrligjjeve teknike per triumfe,
merita ka edhe zėvendėsministri i Punėve tė Jashtme Anton Gurakuqi, me tė
cilin, si Mustafaj, edhe Basha, alternojnė lobingjet e politikat relative, brenda moralit e interesit diplomatik.
Janė kėto qasje tė dukshme nė turravrapin drejt vullnetit pėr ta
vendosur me dinjitet Shqipėrinė nė podin qė vizita e Presidentit Amerikan
Xhorxh Bush me 10 qershor nė Shqipėri, tė vlerėsohet, veē tė tjerash edhe si
pėrgjegjėsi e madhe, nė pėrmbushje tė moralitetit, nė kryerjen e shanseve tė
kombit tonė, pėr garanci e rrugė tė suksesshme, rreshtazi e barabar me aleatėt
perėndimorė, pėr njė Ballkan tė qetė.
Nė politikė shanset nuk vijnė vetė. Nėse rrethanat
ndihmojnė nė krijimin e tyre, bėhen efektmira kur nė skalion radhiten atribues
e gjenerues.
Pra Shqipėria e kaloi kryqin e kryqėzimit, ku
rrethrrotullohej rreth vetes. Ėshtė nė udhėtim...
Aty ku vetmia
e prindėrve kėlthet
Prindėrit Radohina, Maria dhe Nikolla, banojnė nė njė
shtėpi tė vogėl nė Bardhaj, fshat pranė Shkodrės, qė ėshtė nė periferi tė saj,
por pėr nga mjerimi, duket sikur e ka qytetin mijėra kilometra larg. Bėmė njė shėtitje nėpėr fshat tė
shoqėruar nga L.M., qė na u lut tė mos e identifikonim
pėr shkak se ato gjėra pėr bashkėfshatarėt e tij mund ti sjellin telashe edhe
pse ai nuk pėrmendi edhe ne nuk po shėnojmė askurrgjė fyese nė drejtim tė tyre.
Fshati Grudė e Re nuk dallon shumė nga fshatrat e tjerė tė Shqipėrisė,
ku mungon lulja e rinisė, ajo forcė qė do ti jepte njė kuptim jetės nė kėto
pejzazhe kaq tė dashura pėr tė gjithė ne. Shtrėngimet ekonomike i kanė detyruar
tė rinjtė tė marrin rrugėt e botės dhe prindėrit e tyre jetojnė kėshtu nė pritje
tė ndihmės financiare, tė eurove nga Europa e tė dollarėve nga SHBA.
Dhe pas
tri-katėr dėrgimeve, prindėrit e dinė qė do tė vinė vetė ata, djemtė, vajzat e
tyre e do tė rrinė disa ditė tė lumtur rreth sofrės sė shtėpisė, duke treguar
pėr Italinė, Greqinė, pėr Zvicrėn dhe brigjet amerikane.
Por ka edhe djem qė nuk priten tė vijnė. Malli pėr ta
ėshtė mė i madh, por prindėrit e dhembshur i vėnė njė gur zemrės. Tė tillė janė Maria dhe Nikollė Radohina, prindėrit e Prekės dhe
Gjinit. U bėnė pothuaj 10 vjet tashmė, qė nga ajo ditė e mallkuar qė
Prekės 18-vjeēar, gati fėmijė, iu desh pėrballė ca tė pafeve, ca kriminelėve,
tė mbante anėn e motrave, misionareve katolike, qė u ndodhėn pa mbrotje dhe u
dhunuan.
Trokitėm nė portė. Atė na e hapi nana e Gjinit dhe
Prekės, zonja Maria. I thamė qė gazeta do tė pasqyrojė vetminė e prindėrve nė
rrethinat e Shkodrės. Na priti mirė e na gostiti. Shtėpia dukej e mbajtur mirė, ani se djemtė mė tė mėdhenj nuk
ndodhen mė aty, motrat janė larg aty ku janė martuar dhe djali i fundit ėshtė
njė i mitur qė nuk e mbush boshllėkun.
Nikolla
ėshtė i moshur dhe i sėmurė dhe punėt e bujqėsisė ai nuk i mbulon dot me fuqitė
e tij tė pakta. Dhe menjėherė biseda shkon te djemtė e
mėdhenj qė mungojnė. E tregon pėr Prekėn qė nuk dihet se ku
ėshtė: thonė nė Amerikė e thonė nė Kanada. Na krijohet
pėrshtypja se ai e di saktė adresėn e djemve, por druhet nga ne.
Nėna Marie ankohet se koha e Partisė sė Enver Hoxhės nuk ka kaluar
tamam, ajo nuk e kupton se si atij qė i del krah motrave misionare, nuk i del
krah njė shtet me ushtri e polici, por e lė djalin e tyre nė mėshirėn e
kriminelėve qė e kanė dorėn e gjatė, qė e kėrkojnė djalin ku ėshtė e ku nuk
ėshtė.
E pyesim Nikollėn se pėrse keqbėrėsit, ata qė sulmuan motrat
misionare, vazhdojnė ta kėrkojnė Prekėn.
I lėmė
Marien dhe Nikollėn nė vetminė e tyne tė shqetėsuar dhe shkojmė mė tej nė fshat
duke hedhur hapat mes bahēeve tė papunuara ngaqė krahėt e punės pėr to, janė
larg, shumė larg, pėrtej deteve e oqeaneve.
Shumė pleq janė tė vetmuar dhe shumė shtėpi po rrėnohen sepse tė
rinjtė e kanė braktisur vendin dhe prindėrit e tyre po vdesin.
E, ne
largohemi nga Bardhaj duke marrė me vete njė trishtim qė nuk na
ndahet. Dhe pas kėtyre vetmive qė kėlthasin, brenda nesh njė pyetje klith akoma
mė shumė: Deri kur kėshtu?.
Redaksia
Ambasadori
i ri i Italise ne
Blerti DELIJA
Pėrēarja e Partisė Demokratike
fuqizon lėvizjen pėr zhvillimin kombėtar LZHK
Pėrfaqėsues tė kryesisė sė LZHK vizituan Malėsinė e Madhe dhe u takuan
me ish zyrtarė dhe pėrkrahės tė Sali Berishės dhe tė Partisė Demokratike, qė nė
njė mėnyrė apo nė njė tjetėr janė zhgėnjyer me Partinė Demokratike dhe
drejtuesit e saj nė Tiranė. Qėllimi i takimit ishte angazhimi dhe
riorganizimi i tė gjithė kundėrshtarėve tė Berishės dhe tė Kryesisė sė PD-sė si
dhe hartimi i njė metingu tė madh prefektural.
Mediat nuk ishin tė informuara pėr kėtė takim nga qė takimi kishte tė
bėnte me disa kundėrshtarė direkt tė Kryeministrit Sali Berisha. Media mėsoi pėr
takimin kur Pjerin Spathari, ish kryetar i komunės Kastrat, u ndalua nga forcat
e Shikut pas kėtij takimi dhe u mbajt pėr 10 orė, ku ai bėri tė ditur se Shiku
e kishte rrahur dhe torturuar atė, dhe siē pohonte ishte e tmerrshme pėr mua
pasi mėnyra e tė rrahunit, torturave ishin tė njėjta me ato qė kishte provuar
nė vitin 1991 ndryshim kishte vetėm ngjyra e burgut dhe pajisjet.
Ai tha se
nė kėtė takim morėn pjesė kryesisht ish-zyrtarė tė tjerė tė Partisė Demokratike
dhe pėrfaqėsues tė familjeve tė persekutuara nga rregjimi komunist dhe tė
harruara nga rregjimi i ri berishjan qė tani janė
haptas kundėr Berishėd dhe janė bashkangjitur LZHK-sė. Ndalimi qė na bėri Shiku, nė emėr tė Berishės, ka fuqizuar bidjet tona
se Berisha po na pėrgjon nga afėr na ndjek dhe nė mėnyrė tė organizuar me ēdo
kusht ai kėrkon shkėputjen tonė nga politika, heqjen dorė nga kėrkesat tona
legjitime ndaj proės dhe fjalės sė lirė. Nisur nga ky
fakt neve na kėrkohet ti bashkangjitemi LZHK dhe tė jemi tė organizuar me
qėllim qė tė bėhemi forcė e tretė politike dhe faktor politik nė Shqipėri.
Zoti
Spathari pėrmendi dhe tre emra tė tjerė qė Shiku kishte arrestuar gjatė datės
sė 02 Majit 2007 nė intervalin prej 3-4 orėsh mbasi kishte mbaruar takimi qė
ata ishin Nikoll Volaj, Paulin Prekaj dhe 64 vjeēari Gjon Lumaj. Megjithatė, ai
tha se pėrēarja nė Partinė Demokratike ka fuqizuar dhe po vazhdon ta fuqizojn
LZHK nė kėrkim tė njė force tjetėr politike, ndryshe nga PD-ja e tanishme. Sulmet e Berishės kundėr nesh dobsojn Partinė Demokratike dhe
fuqizojnė LZHK-nė tha ai. Dhe se ne nuk do tė ndalemi tani edhe ma
tepėr jemi tė bindur se PD me nė krye Berishen nuk ėshtė dhe nuk reformohet por
ēdo ditė ajo degradon nė kundėrshtim me moralin e atyre qė e aspiruan, e
formuan.
Vasel Gilaj
Zemra e madhe
e Italise per shqiptaret
Italia po
pergatitet te cele portat e saja per Shqiperine dhe
shqiptaret. Vendi i pertej Adriatikut po ve ne zbatim nje seri procedurash te cilat pervec se i japin dinjitet te huajve, mes te cileve
padyshim edhe shqiptareve, krijon hapesira te reja per natyralizimit por edhe
bashkimin e familjeve dhe punesimin. Rreth 300 mije shqiptare, pjesa me e madhe
te legalizuar ne vendin mikprites, do ta ndjejne veten
me shume evropiane, duke iu afruar barazise ne te gjitha drejtimet me
italianet, fale nje politike te ndjekur dhe qe do vihet ne zbatim nga qeveria
Prodi.
Edhe ne rast te heqjes nga puna, punetoret shqiptare do
te kene te drejten edhe te nje vize tjeter 1 vjecare, ne kerkim te
risistemimit. Perfitojne lehtesira maksimale, te gjithe punonjesit qe kane nje
kualifikim apo edhe nje talent sic mund te jene mjeket, infermieret, tekniket
e ndertimit, studentet, hidrauliket, juristet etj. Bashkimet familjare tashme
do te jene me te lehta. Llogaritja e limitit te te ardhurave do te behet duke u
mbeshtetur jo vetem nga pozicioni individual I kerkuesit te nenshtetesise, por
edhe ne raport me te ardhurat e te gjithe familjes. Kjo do te mundesoje dhenien
e nenshtetesise edhe per grate shqiptare shtepiake, ne rastet kur burri
disponon te ardhura te mjaftueshme te dokumentueshme dhe qe plotesojne nevojat
familjare. Me heret, perllogaritja e
ketyre te ardhurave, behej vetem ne momentin e aplikimit, ndersa tani edhe
gjate kohes se pritjes se pergjigjes, nese do te kete shtim te te ardhurave,
ato do te perllogariten, duke lehtesuar marrjen e nenshtetesise. Te paturit e
nje residence te qendrueshme ne Itali, qe per jokomunitaret eshte 10 vjet,
eshte zbutur si kriter. Mund te tolerohen edhe disa spostime te perkoheshme
jashte territorit italian per motive pune, studime, shendetesore, natyrisht
duke dokumentuar arsyet dhe periudhen.
Shume shpejt do te reformohet edhe ligji per dhenien e
nenshtetesise nga Italia. Tashme vendimi eshte miratuar nga qeveria Prodi dhe
do te hyje ne fuqi shume shpejt. Afati per te kerkuar nenshtetesine, nga 10
eshte minimizuar ne 5 vjet, per te gjithe ata emigrante shqiptare qe jetojne ne
vendin fqinj. I vetmi kusht eshte qe ne keto 5 vite, emigranti te kete patur
qendrim te rregullt ne Itali. Ne rast te kundert, emigrantet nuk mund te marrin
nenshtetesine. Edhe per femijet shqiptare, pavaresisht nese kane lindur apo jo
ne Itali, pas kalimit te 5 viteve te qendrimit ne kete vend, mjafton qe njeri
prej prinderve te kete qendrim te rregullt dhe e perfiton menjehere
nenshtetesine. Nje ndryshim rrenjesor, gjithnje ne lidhje me natyralizimin,
kesaj here permes marteses, do te hyje shpejt ne fuqi. Shqiptaret qe jane
martur me italiane, brenda 6 muajve do te mund te aplikojne per nenshtetesi
italiane, ndersa me perpara ka qene nje afat minimal 2 vjecar.
Keto jane ndryshime, te cilat deri ne keto momente, kane
hyre ose pritet te miratohen brenda pak diteve. Megjithate, per shqiptaret shume shpejt pritet te kete favorizime te tjera. Kjo jo
vetem nga fakti i fqinjesise, lidhjeve dhe marredhenieve te shkelqyera
asnjehere te demtuara nder shekuj, por edhe ne prag te ratifikimit te MSA-se me
Shqiperine nga Parlamenti Italian brenda muajit qershor. Zyrtare te
larte te qeverise dhe te parlamentit italian i kane dhene sigurine e tyre tyre
per kete autoriteteve te larta shqiptare, e ne menyre te vecante kryetares se
Kuvendit Jozefina Topalli. Ratifikimi i MSA-se, por edhe lehtesimi i
procedurave te marrjes se vizave i miratuar formalisht nga Bashkimi Evropian,
do te ndikoje ne nje lehtesim te metejshem te levizjes se shqiptareve drejt
Italise. Nder hapat e pare te pritshem, eshte lehtesimi i metejshem i
procedurave te miratuara nga Brukseli, por edhe perfshirje e
dokumentit te identifikimit pasaporte sherbimi, ne
levizjen e lire pa vizam sic ndodh aktualisht me pasaporten diplomatike.
Te gjitha keto, jane mundesi te cilat u ofrohen nga
shteti italian dhe perfaqesite e tija diplomatike, te gjithe shtetasve
shqiptare qe banojne ne Shqiperi apo edhe ne Itali. Ne fakt, ne jemi te bindur
se zgjidhja e te gjitha problemeve dhe progresi i Shqiperise dhe i shqiptareve,
nuk duhet te kete alternative te vetme emigrimin. Periudha aktuale eshte e
perkoheshme dhe jemi te bindur se shume shpejt, Shqiperia do te jete ajo qe do
te pranoje ne gjirin e saj force punetore. Per me teper, nje mundesi e tille
eshte me reale, kur flamuri blu me 12 yje te verdha i BE-se ka
kohe qe valevitet perkrah atij me shqiponjen e zeze ne
nje shqyt te kuq.
Deri atehere, Shqiperia dhe shqiptaret do te falenderojne
dhe do te ndjehen borxhli ndaj Italise dhe italianeve, te cilet ne dite te
veshtire na kane dhene dhe po na japin nje dore.
Blerti DELIJA
Dy variante
qė duhej tė zgjedhim pėr tu qeverisur
nga Mark
Bregu
(Gurakuqin e Konicėn, apo Zogun e Hoxhen?)
Sipas mendjes time (ndonse nuk shquhem si analist),
politika shqipėtare, nė se duam tė ndėrtojmė njė shtet tė vėrtetė, duhet tiu
referohet katėr figurave historike tė nalpermenduna. Gurakuqi dhe Konica, paten
koncepte e botkuptime tė ndryshme por, gjithsesi gjenin pika konvergimi. Ata,
si shtresė shoqnore ishin pothuaj tė njėjtė, ndėrsa nė ndėrtimin e shtetit dhe
formen e qeverisjes, ndryshonin nė kahje. Gurakuqi ishte ma pranė majtizmit,
ndėrsa Konica ishte i djathtė. Ajo qė ka shum randėsi dhe qė (sipas mendjes
time) duhet marrė nė konsideratė, asht, se, tė dy ishin pranė qendrės dhe larg
ekstremeve. Ēdo qenje, dhe krijesė njerėzore, ka, dy krahė dhe dy kambė, tė
djathtėn dhe tė majtėn. Nė se njena i mungon, njeri quhet sahat. Ajo qė
drejton gjithė kėtė strukturė, asht koka, e cila bashkėmendon veprimet e tė
dy krahėve ose kambėve. Pėr fatin e keq tė shqipėtarėve, ekstremet e tė dy
krahėve, gjatė pėrplasjeve, nė tė gjitha etapat e historisė, goditen koken.
Dhe asht pikėrisht ky faktor qė na ka lanė nė kėtė gjendje, ndėr vendet ma tė
varfėra tė botės, kur, ne duhet tė ishim ma tė pasun se Zvicėrra, pėr vetė
faktin se ZOTI na i dhuroi tė gjitha resurset (nėn dhe mbitokėsore). Me sa
duket, kėtė ēelės, shqipėtarėt akoma nuk e kanė gjetur, ndaj, dhe po ofroj
katėr pėrfaqėsuese pėr tė zgjedhur modelin. Nė se, shqipėtarėt duan tė jenė
shtet Europian, ashtu siē dhe janė gjeografikisht, duhet tė parazgjedhin kėto
dy modele: Majtizmin Gurakuqin dhe djathtizmin Konician, (tė dyja modele
progresiste), qė shkojnė drejt QENDRES, ose modelin Enverian (super ekstrem i
majtė).
Mendoi se, modeli i parė asht ma progresist dhe ma pranė
integrimit, por, gjithėsesi mjaft i vėshtirė me u aplikue, dhe pikėrisht se,
periudha 15 vjeēare, post diktatoriale provoi se, ne e kemi tepėr tė vėshtirė
ta pėrtypim DEMOKRACINĖ. Njė Popull i mėsuem nėn thundren e tė huajve dhe,
nėn sundimin e monarkėve dhe diktatorėve, e ka mjaft tė vėshtirė
demokratizimin. Fakti, qė bota demokratike nuk i don monarkėt dhe diktatorėt,
na imponon tė zgjedhim modelin, ose ti rikthehemi izolimit. Jam i bindun se,
nėse e majta dhe e djathta shqipėtare do tė hecin nė gjurmėt e kėtyre dy
konifejve, nuk kanė asnjė nevojė tkėrkojnė modele nė Europė.
Jam i bindun se, nė kohėn kur jetuan kėta burra shteti,
nė Europė nuk kishte modele ma tė pėrkryena. Nuk besoj se mundė tė ketė ndonjė
shqipėtarė qė tė mos e njohė madhėshtinė e shpirtit tė Gurakuqit.
Ndėrsa, Faik Konicen, ndonėse na e fshehu diktatura,
Ai, gjithėsesi mbetet modeli autentik i qytetarit Europian, dhe intelektualit
prognesist.
Ndonėse, Konica ishte njė Feudal nga prejardhja, mbesa e
tij, nuk kėrkoi rikthimin e pronave por, vetėm, ndėrtimin e njė Muzeumi tė
thjeshtė nė emrin e Konicės. Ēdo koment tjetėr pėr kėta dy shqipėtarė tėmėdhej,
do tė ishte i tepėrt.
Kėto dy figura duhet tė pėrjetėsohen me buste, nė ty
krahėt e hyrjes sė Parlamentit Shqipėtar. (M.B). Vlenė tė theksojmė se,
rilindasit tanė tė shquem, gjithnjė i u referuan rrugėve tė mesme. Do tė ishte
me shum vlerė, qė pas daljes nga nji sistem diktatorial, ku parėsore ishte
lufta e klasave, mendoi se rrugėt e mesme evitojnė pėrplasjet duke amortizue
ekstremet.
Sė fundi: Nė Europė nuk mundė tė integrohemi me sllogane, apo me
parulla, por vetėm me vepra.
Hasmėri pėr motive banale
Shqipėria postkomuniste sot ka mijėra familje tė ngujuara dhe njė
shifer rekord nė gjithė globin tė vrasjeve pėr shkak tė gjakmarrjes, por edhe
tė konflikteve banale. Ligji ėshtė vetėm nė letėr, por jo i
zbatueshm pėrballė Kanunit tė lashtė tė Lekė Dukagjinit. Njė shtetas Kol
Shtysi, nga Malėsia e Mbishkodres dyshonte se gruaja e tij ka marrdhėnie intime
me Anton Malaj dhe njė koritje, sipas tij, zhbehej duke vrarė tė dyshuarin
si tė dashur tė gruas. Dhe ėshtė pikėrisht 1 shtatori i vitit
2005, kur Shtysi qėllon me armė zjarri mbi dashnorin sipas tij, tė tė shoqes.
Fatmirėsisht, plumbat kanė shpuar makinen, por jo
trupin e shtetasit Anton Malaj. Dy plumba bėnė dy
vrima nė makinė dhe i sulmuari detyrohet tė jetojė i fshehur nė ilegalitet tė
plotė deri sa gjen mundėsinė dhe ikėn nga vendi, nga Shqipėria. Familja Malaj tashmė sipas kanunit bie nė gjak. Megjithėse
asnjė fakt konkret burri i tradhėtuar Shtysi nuk ka, pėrve thashethemnajave,
ai mban pushken plot pėr hakmarrje, pėr vrasje. Lidhja e
Misionarėve tė Paqes tė Shqipėrisė, dega Malėsi e Madhe, por edhe pleqėsia e
fshatit me pjesėtar tė largėt tė fisit kanė bėrė disa herė pėrpjekje pėr ta
sheshuar njė konflikt tė tillė dhe nuk ėshtė arritur asnjė pajtim. Ditėt
e fundit, pikėrisht me 02 maj 2007,
Luljeta Ago
Jetė nė
rrezik
Ne, gazetarėt si qytetarė tė barabartė tė kėtij vendi,
mendojmė dhe vrapojmė pėr pasqyrimin e realiteteve me qėllimin e vetėm:
Sensibilizėm e politikės, pushtetarėve dhe tė shoqėrisė pėr refleksion.
Por njė ngerē i fortė pengon. Shumė kush e njeh kėtė
ngerē, e diskuton, e komenton sipas mėnyrės sė vet por vetėm kaq. Sepse mė gjatė nuk mundet. Nuk mundet
madje as qeveria, kr/ministri megjithė itensitetin e punės sė tyre.
Sepse Mafia e rritur (adulte) vepron nė shumė drejtime, nga shumė pozicione,
madje edhe nga pozicioni mė i lartė i shtetit: nga prokurori i pėrgjithshėm e
deri tek presidenti i Republikės. Prandaj mė lart citova
termin ngėrē sepse kr/ministri Sali Berisha ka akuzuar hapur shprehimisht qė
prokurori i pėrgjithshėm flen mbi dosjet e krimit! Dhe kur Parlamenti
vendos me shumicėn e votave shkarkimin e tij,
Nuk ka mė keq se kaq po mė thoshte njė plak i menēur, R.D (inicialet
e tij, emri, mbiemri) kur shohim qė nė kėto rrethana qė jemi nuk kemi asnjė
shpresė pėr siguri dhe ndryshim.
Redaksia
Berisha Bush, takimi i sė
vėrtetės
Vizita e paralajmėruar me 10 qershor tė kėtij viti e Presidentit tė
Shteteve tė Bashkuara tė Amerikės Xhorxh Bush, pėr Shqipėrinė e shqiptarėt
ėshtė me shumė se vlersim e inkurajim nė rrugėn e demokracisė e reformave. Por nė kėtė opinion tė shkurtėr,
unė dua tė theksoj diēka tjetėr, qė mediat e shkruara e vizive me shumicė me
orientim sollak, jo vetėm qė nuk e thonė, por mundohen
ta denigrojnė. Shqipėrinė gjatė kėtyre 17 viteve tė pluralizmit e kanė vizituar
shumė personalitete tė Botės, por tre nga kėta janė ato personalitete pėr tė
cilėt krenohet ky vend thuajse i harruar pėr rreth njė
gjysėm shekulli komunizėm. Personaliteti i parė qė vizitoi
Shqipėrinė nė vitin 1991 ėshtė Xhejms Bejker, Sekretari Amerikan. Nė
kėtė vizitė numri dy i shtetit numėr njė nė Botė
konfirmoi qartė mbėshtetjen ndaj PD-sė dheliderit tė saj Sali Berisha, ndėrsa
trashigimtarėt komunist qė zvarriteshin thuajse nuk i pėrfilli. Pas ardhjes nė pushtet tė Partisė Demokratike me nė krye Sali
Berishen me 25 prill tė vitit 1993, viziton Shqipėrinė, pėr herė tė parė nė
historinė tonė kreu i Selisė sė Shenjtė Papa Gjon Pali i dytė. Gjatė gjithė kohės Papen e shoqėrojė Presidenti i asaj kohe dhe
kryeministri i sotėm Profesor Doktor Sali Berisha, ndėrsa trashigimtarėt e komunizmit
megjithse kishin ndėrruar emėr pėrsėri u anashkaluan. E
ndėrsa vitet kaluan u deshte tė rikthehet nė pushtet Partia Demokratike me nė
krye Zotin Sali Berisha qė tė konfirmohet vizita e tretė e rėndėsishme nė
Vendin tonė, ajo e Presidentit tė Shteteve tė Bashkuara tė Amerikės, Zotit
Xhorxh Bush, vizitė e cila do tė realizohet me daten 10 qershor 2007, dhe
axhenda kryesore e Presidentit Bush ėshtė takimi me kryeministrin e Shqipėrisė,
ndėrsa takimi me Presidentin Moisiu, ėshtė mė shumė njė takim kortezie me njė
njeri qė i kanė mbaruar ditėt nė pushtet dhe po i mbarojnė ditėt edhe nė jetė
(Pasi Moisiu tashma ka hyrė nė pleqėri tė thellė). Pėr
ta bėrė mė tė qartė opinionin tonė, ne po kujtojmė se personalitete tė tilla
Bota kishte edhe gjatė 8 viteve qė qeverisėn tė majtėt me nė krye Socialistėt,
por as Papės dhe as Presidentit tė Amerikės nuk u shkoi kurrė nė mend tė
vizitojnė Shqipėrinė qė qeverisej nga trashigimtarėt e atyre qė pėr gjysėm
shekulli kishin shpallur (nė mend tė veta) Vatikanin dhe SHBA-nė si armiket mė
tė mėdhaja tė Shqipėrisė e njerzimit... Gjithsesi ne shqiptarėt duhet tė
dimė tė dallojmė sinjalin qė na japin, dy fronet e Zotit nė Tokė, Selia e
Shenjtė qė bekon shpirtin, dhe Shtetet e Bashkuara tė Amerikės qė sjellin
mirqenien dhe garantojnė demokracinė. Dhe pėr kėtė tė mos
harrojmė, se vizitat dhe pėrkrahja nga kėto Frone tė Zotit nė kėtė Botė vijnė
tash tre herė vetėm kur ne shqiptarėt nuk ngatėrrojmė tė kaluarėn tashma tė
parfumuar, me tė ardhmen origjinale qė vjen ēdo ditė duke u pėrmirėsuar.
Ndue Bacaj
Europa shqiptare pėrmes Greqisė
Kėtu nė
Greqi jo vetėm qė jetojmė prej mė shumė se 15 vjetėsh,
po tė gjithė emigrantėt e ndjejnė veten mirė. E ndjejnė
vėrtet mirė, pasi jetojnė, punojnė, lindin e vdesin si njerėz, tė pa cėnuar nga
askush. Greqia dhe asnjė shtet perėndimor nuk tė mban me dhunė apo jo, por ama edhe nė shtėpinė e tjetrit nuk ėshtė logjike tė
bėsh ligjin ti. Rreth 800.000 mijė shqiptarė qė jetojnė e punojnė nė Greqi nga
njė shtet prej 3.7 milion, ku rreth 400.000 mijė nė Itali, 100 mijė nė USA, 110
mijė nė Britani e kėshtu thuajse nė tėrė globin, deri nė HUNULULU, nuk janė
pak, janė vėrtet njė forcė e madhe.
E bėmė
kėtė parantezė disi tė gjatė pėr tu thėnė ca politikanėve apo tė
ashtuquajturve analistė qė na hiqen si
Pėrkundruall politikave tė shteteve tė tjera perėndimore me
Shqipėrinė, Europa shqiptare ėshtė pikėrisht kėtu. Emigrantėt kanė jetėn e vet, kanė
krijuar familjet e veta, pasuritė e veta, tė ardhmen e vet, flasin shqip, edhe
greqisht, edhe anglisht, edhe italisht, pse jo edhe rusisht. Kulturė
ėshtė kjo. Regjimi i vizave me Greqinė mėsuam kėtu nė
Shqipėri se ėshtė lehtėsuar, por edhe vizat e regjimit Shengen janė liberalizuar.
Ambasadori grek Kostandino Kokosis, normalisht qė nuk mund tė
diplomacojė me mendjen e njė Sabri Godoje qė kur vjen nė Greqi si politikan me
vota tė atyre qė nuk i pėrfaqėson, pra tė votuesve shqiptarė, kapardiset
moteleve mė luksoze. Pse vjen Godo nė Greqi, kur fyen
Greqinė?
Ndryshe nga GODOT, shqiptarėt kėtu nė Greqi e ndjejnė veten qytetarė
tė botės. I
kanė emocionet tė ftohta, duan flamurin e gjuhėn shqipe, por edhe tė tė tjerėve
dhe kuptojnė se politikat delikate i bėn diplomacia jo
ca njerėz qė duan tė prishin punė me paaftėsinė e tyre nėpėrmjet pickatjeve
mediatike.
Lekė Pepushaj, Greqi
Gjakmarrja, perbindeshi qe
kercenon familjen Velo
Fenomeni
i mesjetar i gjakmarrjes, i cili po shoqeron prej shume shekujsh Shqiperine dhe
shqiptaret, ka si anen e tij me negative shtrirjen ne kohe. Nuk
ka shume rendesi se ne cfare viti e ka zanafillen gjakmarrja, pasi zbatimi i
saj permes hakmarrjes, ecen brez pas brezi. Historia e
familjes Velo, eshte nder me dometheneset ne kete drejtim. Ishte viti
1955 kur kjo familje pati nje konflikt te madh me
familjen Gjekaj, por sic dihet ne ate kohe, rregjimi komunist nuk e lejonte
perdorimin e gjakmarrjes.
Vitet kaluan dhe pas viteve 90, lulezoi edhe gjakmarrja ne
Shqiperi. Ngjarja
me e rende qe goditi familjen Velo, ishte ajo e 20 tetorit 1999. Ne kafe
Palma ne Vlore, nje bresheri plumbash jane derdhur mbi Gezim dhe Ardian Velo,
te cilet punonin aty. Gezimi dhe Ardiani mbeten te plagosur, por fatmiresisht
nuk vdiqen nga plaget e marra. Arsyeja e kesaj ngjarjeje, ishte shume e
thjeshte. Sic e thame ne fillim, ne mes familjes Velo dhe asaj Gjekaj qe nga
viti 1955 ishte krijuar nje hasmeri, e cila pas viteve 90 u kthye ne
vetegjygjesi permes fenomenit te gjakmarrjes. Me konkretisht, Tonin Gjekaj
ishte vrare nga nje antar i fisit Velo dhe mjafton te kesh kete mbiemer dhe ne
emer te gjakmarrjes, te gjitha pjestaret e fisit jane te rrezikuar nga plumbat
e hakmarrjes. Pajtimi ne mes fiseve Valo dhe Gjekaj, eshte shume i
veshtire. Kjo
pasi, per te mbyllur gjakmarrjen ne mes tyre dhe te
falet gjaku, duhen paguar 200 mije USD. Ne shume raste,
gjakmarrja nuk godet me plumba femrat e nje fisi ne hasmeri. Por
ekziston nje tjeter praktike edhe me e dhimbshme, rrembimi i vajzave, sic
ndodhi edhe me kusheriren e Gezimit dhe Ardianit, Brunildėn, e cila u rrembye
ne Itali me 15 gusht 1999. Lajmi eshte bere i njohur edhe per
policine shqiptare permes Nail Velos. Uniformat blu te
Shqiperise, thone se po bashkepunojne me policine italiane, por deri tani pa
asnje rezultat. Te kercenuar seriozisht per jeten, ne
shenjester te breshrive te hakmarrjes, por edhe nen friken e rrembimit te
vajzave dhe grave te familjes (te cilat sipas gjasave, trafikohen si mish i
bardhe) antaret e familjes Velo dhe pikerisht Hedija 47 vjecare, Ardiani 30 vjecar,
Gezimi 28 vjecar dhe Sentiliana 25 vjecare, detyrohen te braktisin vendlindjen,
duke marre rruget pa rruge te emigracionit. Ishte kjo nje nga historite
me prekese qe kane ne sfond fenomenin e gjakmarrjes, te
cilin shteti jo vetem eshte i pafuqishem ta ndaloje, por madje, as edhe te
garantoje jeten e familjeve ne hasmeri, te cilat detyrohen te braktisin
atdheun.
Jetmir
Delaj
Krijohet Unioni i Bisnesmenėve tė
Veriut Shqiptar
Paulin Radovani ne krye te sipermarresve
Lind ne
Pasi eshte bere funksionues aksi shume i rendesishem qe
lidh Shkodren me pjesen tjeter te vendit, ai ne drejtim te Malit te Zi permes
Muriqanit, do te nderhyhet ne aksin tjeter Shkoder- Hani i Hotit por edhe me
ndertimin e Ures se re te Bunes. E njejta gje, mund te thuhet edhe per rruget
brenda qytetit te Shkodres, te cilat pritet te perfundojne brenda 6 mujorit te
pare te vitit 2007, pas nje fondi rreth 18 milion USD te akorduara nga qeveria
shqiptare. Edhe furnizimi me energji
elektrike eshte ne parametra optimale. Tashme prej rreth 2 viteve, ka
perfunduar diskriminimi edhe politik qe i behej qytetit me energjine. 24
ore non- stop, furnizohet jo vetem popullata, por
cfare eshte me e rendesishme edhe bisnesi shkodran.
Paralelisht,
jane rritur edhe arketimet deri ne nivelin 72% si
rajon. Por ajo cfare eshte me e rendesishme, ka ndryshuar edhe klima politike,
teksa qeveria aktuale eshte shume dashemirese jo vetem
ndaj Shkodres por edhe rajonit te veriut ne pergjithesi. Vetem gjate ketyre me
pak se dy viteve, jane akorduar mbi 20 milion USD investime ne sektore te
ndryshem, shenje e qarte e fundit te diskriniminit qe qeverite e meparshme i
benin qytetit te Shkodres por edhe rajonit te Veriut. Ka perenduar
nje here e mire koha, kur Shkodra merrte fonde investimesh sa Orikumi! Te
gjitha keto, kane sjelle nje tjeter klime me te qete edhe per bisnesin dhe
zhvillimin e tij e te qarkut e rajonit ne pergjithesi.
Ne kete klime, nje grup bisnesmenesh, me ne krye Paulin
Radovanin, Mario Balen por edhe te tjere, i dhane jete me 15 maj 2007, ne
mjediset e BIA-s ne Shkoder, ne pranine edhe te konsullit te Italise ne
Shkoder, Stefano Marguccio, Shoqates se Sipermarresve per Zhvillimin e Veriut
te Shqiperise. Eshte nje shprese e re qe po lind dhe jo vetem per bisnesin, por
edhe rajonin tone, i cili vertete ka nevoje por tashme edhe kushtet, per nje
ringritje te fuqishme. E pikerisht kete mision, ka marre persiper kjo shoqate
dhe keta bisnesmene, te cilet e ndjejne qe eshte momenti i ringjalljes
ekonomike dhe sociale te Shkodres dhe Veriut te neperkembur shqiptar. Konsulli
Marguccio, duke qene ne nje fare mase edhe kumbari i kesaj shoqate, ka dhene
garanci per nje mbeshtetje pa rezerva te kesaj nisme. Do te jem ne cdo moment
ne dispozicionin tuaj, duke iu ofruar mundesi bashkepunim por edhe njohjeje jo
vetem ne Itali, por edhe me gjere, ka qene premtimi i dhene nga nr. 1 i
diplomacise italiane ne Veriun e
Shqiperise.
Ne ditet e para te muajit qershor, eshte menduar edhe
thirrja e nje asambleje te pare te shoqates, ku organizatoret ftojne te gjithe
sipermarresit e Veriut te Shqiperise. Nje ze i vetem dhe i bashkuar i
sipermarresve veriore, do ti beje ata interlokutore te besueshem dhe te
fuqishem me te gjithe organizmat vendas dhe te huaj. Ne mbledhjen themeluese eshte
zgjedhur president Paulin Radovani, drejtor ekzekutiv Mario Bala dhe president
nderi Alesandro Limata, drejtor i BIA-s ne
Blerti
DELIJA
Pse e
mallkova Enver Hoxhėn?
1. Enver Hoxha, si asnjė udhėheqės tjetėr i botės
komuniste Europiane, e ktheu Shqipėrinė nė njė kopėsht zoologjik, pėrmes njė
izolimi total.
2. Burgosi, internoi, torturoi dhe ekzekutoi ajken
Nacionalizmit Shqiptarė duke eleminue intelektualėt nė pėrgjithėsi, dhe nė
veēanti, nė mėnyrėn ma mizore shpartalloi Klerin Katolik, si tė vetmin
bastion tė trashigimisė sė kulturės arbėnore dhe cilėsive dhe virtyteve ma tė
nalta njerėzore.
3. Kolektivizoi tė gjithė bujqėsinė Shqipėtare duke i
kthye fshatarėt nė bujkrobėr si nė kohėn e sistemit skllavo pronarė.
4. Ndėrtoi uzina dhe fabrika, me mbeturinat qė na sillnin
tė ashtuquajtunat demokraci popullore, ndėrsa punėtorėt dhe specialistat
i stimuloi me Fletė Nderi e dekorata duke iu a kthyer gjokset nė kėnde
emulacioni, pagat qesharake.
5. Ndertoi hidrocentrale dhe elektrifikoi Shqipėrinė, me
djersen dhe gjakun e pa paguar asnjė herė, duke mashtruar nė mėnyrė makiavelike
me stimuj moralė.
6. Rekrutoi njė rrjet spiunazhi me spiunė ordinierė,
duke i kthyer shqipėtarėt nė ēensorė ndaj njeni tjetrit, qė nga farė e fisi e
deri mbrenda familjes, duke bombardue kodin moral dhe genin, qė pėrban
superstatin njerėzorė.
7. Rrafshoi kishat e xhamijat duke i hjekun Popullit
besimin i cili asht baza e edukimit tė brezave dhe gjeneratave (trashigue tash
2000 vjet). Ky veprim makaber i dha frytet e tij, kur u hapen kufijtė, dhe
kur, mbi njė milion shqipėtarė i sollėn shpinėn Atdheut. Pasojat e kėtij
ēedukimi dhe keqtrajtimi janė, mbi (4000) tė dėnuar pėr krime dhe kontrabandė,
qė dergjen ndėr burgjet e Europės, me mijėra gra dhe vajza shqipėtare qė
prostituojnė nder semaforet dhe kazinot e botės. Ky asht Njeriu ynė i ri qė
skaliti dalta e ma tė madhit diktator qė ka njohur historia e Popullit
Shqiptarė.
8. Vertetė se, Enveri zhduku analfabetizmin dhe i dha
shkollė ēdo shqipėtarit, por, duke i hequr ZOTIN, i dha shkollen e djallit.
9. Ai, vrau fjalen dhe mendimin e lirė duke thyer
rekordin e ēdo diktatori, sepse, sipas mendjes sė tij, tė gjithė duhej tė
flisnin dhe tė mendonin si ai!
10.Per sa ma nalt cituam, mbi varrin e tij do tė bjerė
mallkimi i mijėra nanave, grave dhe motrave tė veshuna me vellon e zezė. Mallkimi i shokėve tė tij tė luftės, mbi gjakun e tė cilėve ndertoi
Tempullin e turpit.
Pėr
komunistėt qė derdhin lot mbi varrin e Enverit
Ndonse pas Konferencės (apo mbledhjes sė Mukjes), lufta mori
karakterin e njė lufte civile, gjithėsesi hakmarrjen e Enver Hoxhės (ndaj
pėrfaqėsuesėve qė pati dergue nė atė tubim), dhe pikėrisht, ndaj Profesor Ymer
Dishnica, Ramadan Ēitakut, Mustafa Gjinishit e sa e sa tė tjerė, i quaj si
fillim tė asgjėsimit tė intelektualėve nacionalistė, dhe kjo pa dyshim sipas
udhėzimeve tė padronėve jugosllavė. Kėtė e dijnė mirė veteranėt, dhe do tė
kishte qenė nė nderin e tyre njė reflektim i sinqertė. Ndonėse
personalisht ruaj rrespekt pėr luftėn, dhe dėshmorėt, qoftė komunistė apo
nacionalistė, tė cilėt luftuan kundėr pushtuesit, ndėrsa luftėn mes shqiptarėsh
e quaj tė pa prenueshme duke quajtur fajtorė tė dyja formacionet, dhe
natyrisht, nėse komunistėt pėrqafuan njė ideologji tė gabuar, akoma mė gabim
dhe faj bėnė ata qė bashkėpunuan me okupatorėt.
Duke qenė se, periudhėn e luftės nuk jam kompetent ta trajtoj, por
ngjarjet e viteve tė para i kam tė rregjistruara nė memorje dhe dua tju kujtoj
nostalgjikėve tė Enver Hoxhės se, peshorja e historisė e nxjerr kriminel dhe
tė pa besė, dhe faktet e poshtėshėnuara janė sa bindėse aq dhe tė pa
kontestueshme: Kujtoi shum kėngė tė kėnduara nė vitet e para tė ēlirimit,
kushtuar trimave, qė luftuan, ku asnjėra nuk i kushtohet Enver Hoxhės.
Kujtoi disa vargje: Kerset topi tundet dheu/ sulmon kudo Mehmet
Shehu/ Kerset topi e mitralozi/ sulmon kudo Koēi Xoxi. Kerset topi dhe
murtaja/ sulmon kudo Baba Faja, Kerset topi tundet sheshi/ sulmon kudo
Haxhi Lleshi.
Tepėr e vėshtirė tė kenė qenė armiq tė gjithė kėto kuadro tė nalta dhe
luftėtarė tė vijės sė Parė, tė gjithė komandantė e komisarė!
Heroj tė
vėrtetė janė vetėm ata tė cilėt u vranė nga dora e
pushtuesve nazifashistė, ku shkėlqen mes tyne, Manush Alimani, (i torturuar nė
mėnyrėn ma makaber) nga krimineli nazist Hans Dingu.
Sė fundi: Vepren e Enver Hoxhės nuk ka avokat nė botė qė mundė ta
marrė nė mbrojtje.
Emisioni Dritė hijet e 5 Majit dhanė nė Top Kanal me d. 6 Maj
ora 20.30, asht deshmia ma e gjallė qė e veshė kėtė shkrim me njė vėrtetėsi
tė pa mohueshme.
Askush
nuk ka tė drejtė morale qė heroizmin e Mujo Ulqinakut, ti a faturojė Mbretit
Zog i cili ja mbathi me tė katra pėr tė shpėtue
lėkurėn e tij. askush nuk ka tė drejtė qė heroizmin e
Qemal Stafės, qė u vra nga pushtuesit italianė, apo tė Manush Alimanit
(gozhduar) si Krishti nė Kryq, tia faturojė Enver Hoxhės.
Heroizmi dhe Patriotizmi Kombėtarė, nuk kanė asgja tė pėrbashkėt me
Internacionalizmin Proletarė.
Mark Bregu
Kur do tia kthejnė malsorėt
borxhin At. Gjergj Fishtės?
Nėse e ka kujt borxh Malėsia e Madhe, At Gjergj Fishtės, kjo trevė i
ka gjithēka. E
themi kėshtu pasi ishte pikrisht ky poet kombėtar, por
edhe nacionalist e politikan i shquar qė vepren e tij madhore Lahuta e
Malėsisė ja kushtoi me tėrė pathosin shpirtėror trevės sonė, simbol tė
Shqiptarisė. Lahuta e Malėsisė ėshtė krahasuar me Iliaden e Homerit, kryevepren
botrore qė 23 shekujt nuk e zbehen kurrė, ashtu siē nuk do tė zbehin nė
pėrjetsi Vepren e At Gjergj Fishtės, qė ėshtė edhe simboli mė sinjifikativ i
binomit Fe dhe Atdhe... Gjithsesi At Gjergji e kishte
kryer detyrėn e tij, por ne Malsorėt ende i mbetemi borxh kėtij Homeri
shqiptar. Nėse gjysėm shekulli komunizėm justifikohet, 17 vite demokraci e
pluralizėm jo vetėm nuk justifikohen, por rėndojnė mbi
madhėshtin tonė tė shkruar nė vargje nga At Gjergji. Ėshtė
interesant se nga pushteti Lokal nė Malėsi tė Madhe janė dhėnė edhe shumė tituj
nderi, por asnjė pėr Atė Gjergj Fishten. Mjerisht mė
duhet tė kujtoj se nė vitin 1993 Kėshillit Bashkiak Koplik ju Dha rasti qė
Qendrės Kulturore tė miratuar nga Shteti Demokratik ti jepej emri i Gjergj
Fishtės, por reminishencat e tė kaluarės, bėnė qė Qendrės Kulturore ti jepej
emri i anglezes Edith Durham, qė nė fakt ishte i njohur pėr Malėsinė, por jo
me ato vlera sa At Gjergji... Sidoqoftė vitet kaluan,
dhe pushteti Lokal nė Malėsi tė Madhe (5 komunat dhe Bashkia) ende nuk kanė
mundėsuar nderimin e poetit kombėtar me ndonjė emėrtim Shkolle, Sheshi, rruge
apo diēkaje tjetėr, por pa harruar se Gjergj Fishta meriton edhe ndonjė bust
apo Statujė monument, qė mė shumė do tė nderonte vetė Malėsinė e Madhe, se At
Gjergj Fishten, qė tashma e nderon Shqipėria Demokratike e mė gjėrė. Natyrisht ky shkrim nuk ka ndėrmend tė prish planet e organeve tė
reja tė pushtetit lokal, pėr tė nderuar ata qė nderuan treven e Malėsisė Madhe,
por ka si qėllim ti kujtojė kėsaj treve kėtė borxh tė madh qė i ka Homerit qė
pėrjetsoi historinė tonė nė vargje, dhe ne malsorėt nuk jemi mėsuar tė jetojmė
me borxhe tė cilat rėndojnė mbi madhėshtinė tonė ndėr shekuj...
Vasel Gilaj
Antishqiptarizmi i njė shqipfolėsi
Nga Albert VATAJ
Absurde! Ka plot emėrtime tė tjera nė fjalorin e shqipes
sė sotme, por falė njė kuraje civile dhe gjakftohtėsie qė motivon pak shqiptar
nė tė sotmen nevracingėritėse vendosa ta pagėzoja vetėm kėshtu atė qė do tė
zinte vend nė gjykimin e njė deklarate tė ēmendur tė njė njeriu tė ēmendur,
pavarėsisht se mbi qafėn e tij tė trashė rėndon njė kravatė e kushtueshme dhe
mbi barrėn e rėndė tė tulit e dhjamit nderet kostumi i njė personi publik.
Deklarata e turpshme, djallėzore, arkaike, antishqiptare e njė kryetari baskie
shqiptare, qė paguhet nga shteti shqiptar dhe taksapaguesit e kėtij shteti, i
quajtur Bollano, duhej sot tė kish ngritur nė kėmbė vetė shtetin, opinionin
politik tė ēdo krahu, opinionin shoqėror, intelektual, civil, mediatik, si dhe
kėdo brenda dhe jashtė kufijve tė Shqipėrisė, qė ende ka nė deje gjak shqiptari.
Nė vitin 2007, nė mes tė Evropės qė kėrkon tė bashkojė kufijtė, tė Ballkanit qė
po kuron plagėt e reja, por kryesisht tė vjetrat, ato tė ndarjeve shoviniste
dhe qė ka paguar paq pėr copėtimin, njė ekstremist greko-nacionalist i veshur
me pushtet shqiptar kėrkon nė mėnyrėn mė tė hapur qė Shqipėria tė ndahet nė
pjesė.
Ai flet pėr njė shtet imagjinar, qė kurrė nuk ka
ekzistuar dhe kurrė nuk ėshtė provuar, pėrveēse nė mendjet e sėmura tė
ekstremistėve perversė grekė dhe tė tė shiturve perversė shqiptarė. Tė parėt
nuk janė pak, madje janė kudo deri nė lobingje amerikane, qė helmin e tyre e
lėshojnė ngado pėrmes njė rruge qė kanė ndjekur tash sa dhjetėra vjet, parasė.
Tė dytėt nuk janė pak gjithashtu, ata nuk e kanė emrin veē bollano, por qė
prej 10 vitesh e mė shumė quhen edhe socialistė, edhe demokratė, ose me fjalėn
popullore: politikanė. Disa tė shitur e tė blerė me para greke tė mjaftueshme
pėr tu kthyer nė pasunarė dhe pėr tu mbyllur gojėn nė kėmbim. Tė tjerė tė
shitur pėr njė copėz pushtet qė gabimisht, tėrėsisht nė mėnyrė kompleksuale,
mendojnė se u vjen e u ikėn prej grekėve. Tė gjithė njė tufė antishqiptarėsh,
antipatriotėsh, qė kurrė nuk e panė atdheun si gjėnė kryesore tė jetės sė tyre,
si gjėnė mė tė shtrenjtė se veten, mė tė shtrenjtė se familjen. Kėta janė
fytyrat e vėrteta tė baballarėve dhe bijve tė kombit, qė kurrė nuk e ēojnė nė
mend qė para se ti thonė vetes politikanė, duhet ti thonė patriotė; qė kur
betohen para flamurit ta ndiejnė me shpirt dhe zemėr; qė kur interesat e kombit
preken, tė lėnė ēdo mėri vetjake a partiake dhe tė bėhen njė. Qė kur njė i
marrosur antishqiptar i dhjamur me para greke, plus atyre tė taksapaguesve
shqiptarė, si Bollano, lėshon deklarata tė rrezikshme antikombėtare, tė
mblidhen tė dėnojnė njė punonjės tė shtetit qė kėta politikanė udhėheqin. Ose
tė paktėn, tė distancohen nga kjo deklaratė dhe tė lėshojnė alarmin e kombit nė
rrezik. Sepse kombi shqiptar ėshtė i kėrcėnuar dhe deklarata e njė kryetari
baskie brenda territorit tė Shqipėrisė, qė mė parė falet nė Athinė se nė
Tiranė, nuk ėshtė as rastėsi, as e papritur. Nė fakt, ajo gjen nė befasi vetėm
pjesėn e civilizuar tė dy shoqėrive greke dhe shqiptare, civilizim qė nė kėtė
mijėvjeēar tė ri ska lidhje me arkaizmat e shekujve dhe aq mė pak i sheh ato
tė arritshme apo tė domosdoshme. Pėr sa i pėrket pastaj rrjedhe logjike tė
ngjarjeve tė fundit nė Shqipėri dhe raporteve tė saj me Greqinė, kjo deklaratė
ėshtė vetėm njė rrjedhojė e natyrshme qė herėt a vonė do shpėrthente. Si mund
tė shkojnė dėm gjithė ato pensione pėr ortodoksė e myslimanė shqiptarė (tė
kulluar shqiptarė), qė kanė vite e vite qė dalin nga buxheti i Athinės? Ka mė
shumė se dhjetė vjet qė shteti shqiptar, demokrat, socialist, e prapė demokrat,
ėshtė nė dijeni tė kėsaj metode dhe politike tė frikshme qė njė shtet fqinj
aplikon ndaj nesh dhe kurrė nuk ka ngritur tė paktėn pyetjen: Pse? Pėr mos
shkuar mė tej te njė studim i hollėsishėm, se kush paguhet nga Athina, pse
paguhet dhe ēfarė do kėrkohet nė kėmbim tė kėsaj pagese. Politikanėt shqiptarė,
kur vjen fjala pėr Greqinė, pėrpiqen tė bėjnė diplomatin, por harrojnė se ka
kufij kudo, diplomatikė, politikė, njerėzorė dhe sigurisht kufij gjeografikė.
Tė cilėt, nėse njėra palė i shkel apo tenton dhe pėrgatit terrenin ti shkelė
nesėr, tė gjitha bastet janė off dhe diplomacia nuk pi mė ujė. Politikanėt
tanė, kėta inferiorė tė pakufi, me indiferencėn e tyre janė palė nė agresion,
janė palė nė tradhti kombėtare, madje janė pikėrisht ata qė lejojnė jo vetėm
deklarata tė rrezikshme tė lulėzojnė nga goja e punonjėsve tė shtetit shqiptar,
por madje i japin krahė strategjisė dhe teknikave qė mund tė na ēojnė nesėr nė
njė Kosovė tė re. Dhe le tė ndalemi vetėm njė sekondė te Kosova, meqė dhe
Bollano ka guximin dhe paturpėsinė ta pėrmendė. Ai tha se ėshtė e njėjta gjė,
se ata, autonomėt grekė, nuk po kėrkojnė gjė tjetėr, veēse atė qė kėrkon
Shqipėria pėr Kosovėn. Nė fakt, ka vetėm njė ngjashmėri nė kėtė mes. Atė qė po
kėrkon Greqia, pėrmes bulonave dhe bollanove, ėshtė pikėrisht ajo qė u realizua
gati njė shekull mė parė, ndarja e njė pjese tėrėsisht shqiptare nga trungu i
Shqipėrisė. Atėherė ne nuk kishim shtet, tė varfėr, tė dobėt, kur fatet na i
vendosnin tė tjerėt, dhe lamė Kosovėn tė quhej pjesė e Jugosllavisė. Sot, pas
100 vjetėsh, mė nė fund, pas gjakut tė derdhur nga mijėra martirė qė ruajtėn
gjuhėn dhe zakonet nėn dhunė, qė mbajtėn flamurin nėn gji ditė e natė, mė nė
fund historia po vė pikat mbi i. Pėr shkak tė gjeopolitikės dhe pėr shkak tė
njė paradoksi qė askush nuk di ta shpjegojė, Kosovės do ti jepet pavarėsia
shpejt, me kusht jo bashkimin me Shqipėrinė. Normalja do ishte qė Prishtina tė
ishte njė Berlin i dytė, qė shteti amė tė bashkohej me gjymtyrėn e grabitur.
Por ja qė bota e re ka kushte dhe tė dyja palėt shqiptare kanė thėnė Po pėr
njė tė mirė tė madhe, pavarėsinė e shumėdėshiruar tė kosovarėve. Dhe meqė kjo
ėshtė dhe dėshira e vetė shqiptarėve nė Kosovė, le tė bėhet mė e mira pėr ta
dhe le tė jemi dy shtete shqiptare nė Ballkan, sado ridikjuloze tė duket kjo.
Por tė krahasosh pėrpjekjet dhe dėshirėn pėr pavarėsi tė Kosovės sė vrarė e
sakatuar nga serbėt, tė njė pjese tė trungut tonė kombėtar qė ende se di ku i
ka varret e bijve qė luftuan pėr kėtė ditė, me fantazitė e ēmendura shoviniste
tė disa grekėve me para, qė qėndrojnė nė politikė nė Athinė, Tiranė, Sarandė
apo Uashington, ėshtė jashtė ēdo logjike dhe sensi normal. Bollanos jo vetėm
nuk i dridhet qerpiku tė deklarojė agresion ndaj shtetit shqiptar, por
paturpėsisht fyen Kosovėn, duke na fyer tė gjithėve, duke na lėnduar tė
gjithėve, duke hapur plagė tė vjetra tė njė kombi tė paaftė pėr tė mbrojtur
kufijtė e tij dje, por akoma mė tė paaftė pėr tė mbrojtur veten e tij sot.
Figura si ai dhe tė tjerė duhet sė pari tė hasin nė pengesa elektorale dhe nė
bashkimin politik shqiptar pa dallim ngjyre, qė lloji i tij sot mos tė mbante
postet qė mban nė shtetin shqiptar. E nėse PS-ja dhe PD-ja do kishin parė
pėrtej hundės sė tyre, Bollano do ishte thjesht njė i paguar i grekėve, njė qen
qė leh kot, sa pėr tė justifikuar pensionin nga Athina, qė sigurisht mund ta
ketė mė tė majmė se pleqtė e Palasės, Dhėrmiut, Korēės, Sarandės, Peqinit, e
dreqi e di se kujt cope tjetėr shqiptare. Por sot ai ėshtė kryetar bashkie nė
administratėn e shtetit shqiptar, flet nė emėr tė kėtij shteti dhe kur ky shtet
nuk reagon, kjo do tė thotė qė jo vetėm i jep tė drejtė, por edhe ėshtė i
dorėzuar para ēdo plani tė afėrm a largėt qė dėmton rėndė interesat tona
kombėtare. Dhe nuk ka si tė jetė ndryshe, kur janė kėta politikanė drejtues tė
kombit, qė heshtin dhe vetėm heshtin jo vetėm pėr incidente private nė dukje
sporadike, ku shqiptarėt ose theren ose u kėndohen kėngė me zorrėt qė do tu
bėhen litarė, por edhe kur ndodhin ēudira tė tilla si hapja e shkollave greke
mu nė mes tė Shqipėrisė sė Jugut apo Juglindjes. Territore qė kurrė nuk kanė
qenė greke dhe kurrė skanė pėr tė qenė. Politikanėt heshtin kur Greqia nė emėr
tė hyrjes nė Evropė kėrkon tė blejė paturpėsisht kėsaj here jo vetėm me
dhrahmi, por me pasaporta autonomie mė shumė se gjysmė milioni shqiptarė. Ne tė
gjithė heshtim tė shokuar kur Greqia doli kundėrshtarja mė e devotshme e
pavarėsisė sė Kosovės. Ne tė gjithė e dimė se vota e saj, jo vetėm pėr Kosovėn,
por edhe pėr vetė Shqipėrinė e dėshiruar pėr tu angazhuar nė organizmat
ndėrkombėtarė, ėshtė njė votė kundėr qysh nė mėngjes. Ne tė gjithė heshtim pėr
pronat e ligjshme tė ēamėve dhe kur politikanėt kanė frikė se mos zemėrojnė
Athinėn. Nėn hijen e tė qenit gjoja diplomat, ata tė gjithė kanė harruar
detyrėn kryesore ndaj atdheut, kanė flakur tutje ēdo ndjenjė patriotike, qė
Zoti e di nė e kanė pasur ndonjėherė. Dikur ishte Nano qė patriotizmin e kėmbeu
me buzukė, qejfe dhe hargalisje haremi. Sot ėshtė Berisha mė i frenuar nė kėtė
drejtim, por i shfrenuar pėr pushtet, qė akoma ka paranojėn se nė 1997-ėn e
hoqėn grekėt nga pushteti, qė akoma rron me frikėn se ata po tė duan ia bėjnė
prapė. Ka harruar se, si dje dhe sot, ai ia bėn vetes. Antishqiptarizmin e
djeshėm, tė fshehur nėn fuēi nafte kur furnizonte Millosheviēin, e ka kthyer nė
njė antishqiptarizėm tė ri, tė hapur fare, inferior, qė i shtohet paaftėsisė
dhe dhunės me tė cilėn bėn ligjet dhe shtetin nga brenda. Dhe kjo e dyta, ashtu
si dikur, do ta ēojė nė tė njėjtin fund tė pashmangshėm, pa qenė nevoja pėr
Athinėn, ashtu sikur nuk ka qenė kurrė. Tė befason reagimi i opozitės sė
quajtur ndryshe, me njė lider tė ri, qė duhet tė reagonte menjėherė, qoftė edhe
si koleg i Bollanos nė administratėn e shtetit shqiptar. Tė befason dhe
trishton pa masė reagimi zero i atyre politikanėve tė ashtuquajtur tė rinj, qė
nuk lėnė debat e ekran televizioni pa na u shfaqur, ndonjėri duke gagaēuar e
duke propaganduar politika tė reja, qė nuk lėnė vend pa na tundur diplomėn e
Perėndimit, jo atė realen e shkollės, por atė medaljen e trimėrisė dhe
patriotizmit se lanė Perėndimin pėr atdheun. Aq shumė patriotė janė! Disa prej
tyre nė fakt e kanė provuar se e lanė vėrtet Perėndimin pėr tu pasuruar brenda
njė viti aq marramendės, sa nė Perėndim nuk do ta kishin arritur as nė ėndrrėn
mė tė ēmendur. Dhe paēka se nuk pret gjė nga kėta rrjepės tė atdheut, qoftė pėr
hir tė hipokrizisė qė i shoqėron nė ēdo hap, sot duhet tė ngriheshin dhe
protestonin, sepse atdheut qė duan kaq shumė i preken interesat. Shoqėria
civile duhet tė jetė e gjitha nė aksion sot, ashtu sikur ka qenė sa herė qė
politika nuk ėshtė gjėkundi. Dhe me aksion nuk e kam fjalėn te djegiet bastarde
tė flamujve grekė, qė ėshtė njė huq i bartur nga Athina, por e kam fjalėn pėr
shfaqjen e civilizimit tė vėrtetė qė rrėnjėt i ka te patriotizmi dhe jo tek
interesat e ngushta politike tė momentit. Deri tani, nė tė vėrtetė, sa herė na
shqetėsojnė fqinjėt, sa herė na therin vėllezėrit, sa herė na poshtėrojnė
fėmijėt nėpėr shkolla, sa herė na kėndojnė kėngė barbarėsh, kemi dėgjuar veē
Sabri Godon dhe Pėllumb Xhufin, si dhe partinė e kėtij tė fundit, LSI-nė, tė
protestojnė dhe reagojnė siē u ka hije jo vetėm politikanėve, por shqiptarėve
nė radhė tė parė. Secilin prej tyre unė e votoj pėr President menjėherė dhe kjo
nuk ka lidhje me valėn qė ka pėrfshirė politikėn shqiptare tė momentit. Nuk ėshtė
as nacionalizėm ekstrem i llojit grek, ėshtė thjesht patriotizėm normal, qė as
nuk shitet, as nuk blihet.
Ėshtė vėrtetuar qė rastet e thyerjes apo tė krisjes sė
ndėrgjegjes kombėtare kanė mprehur vigjilencėn kombėtare dhe prania e pasojave
tė tyre mbi arsyen historike mund tė shkaktojė tronditje tė reja mė tė rėnda se
mė parė.Strategjia greke e doktrinės pėr Vorio-Epirin ka dėshtuar. Ēfarė
kėrkojnė segmentet shovene greke tė pėrfaqėsuara nga Dulet, Janullatosit,
Bollanot&CO tė cilėt ēirren pėr Vorio-Epirin dhe shprehin pretendimet
territoriale kundėr Shqipėrisė? Po iu themi qė nė fillim, siē ua kemi thėnė
edhe mė parė: Nuk ka Vorio-Epir, por ka Epir, i cili ka qenė, ėshtė dhe do tė
jetė histori dhe hapėsirė etnike shqiptare. Politika dhe opinioni shkencor
shqiptar kėtė konstatim historik, ka ardhur koha ta thonė me zė tė lartė nė
gjuhėn shqipe.
Pėrballė njė politike tė hapur, tė mbarsur me nacionalizėm agresiv dhe
imponues nė ēdo rast, nė qėndrimin grek gjallojnė ēdo ditė e mė shumė
pretendimet absurde territoriale, tė cilave tashmė u ka dalė boja. Qarqet shovene me megafonė tė
tipit Geixh, Dule, Bollano e njė takėm historianėsh, qė guxojnė tė dalin nė
ekranet shqiptare dhe tė kėrkojnė ballafaqim pėr gjenezėn
pellazgo-epiriote-thesprote-shqiptare nė misionin e tyre kanė dėshtuar. Sido qė po ndodh, kėto zullume politiko-ideologjike me prapavija
reaksionare fetare, kurrsesi nuk do tė kalojnė nė heshtje, edhe kur politika
zyrtare nė shtetin shqiptar hesht dhe nuk zbaton ligjet kushtetuese tė vendit.
Historinė nuk mund ta tjetėrsojnė as Bollanot & CO, e as
njė takėm politikanėsh shqiptarė, qė janė tulatur pėrpara presioneve politike
greke. Krahasueshmėria me rastin e Kosovės, e bėn kėtė
gjakprishur dhe tė tjerė pas tij tė bėjė njė gabim trashanik dhe tė zbulojnė nė
opinion dėshtimin e strategjisė shovene greke kundėr Shqipėrisė. Pretendimet territoriale janė njė turp politik, pėr tė gjithė ata
qė shesin moral pėr demokracinė dhe standardet e saj. Ky
mbetet njė problem i hapur qė kėrkon shpjegim, dhe kėtė duhet ta bėjnė ata qė i
fryjnė erėrave shovene nė rajon. Institucionet zyrtare greke
nuk njohin ēėshtjen ēame, duke e konsideruar atė njė ēėshtje tė mbyllur, ato
bėjnė presion mbi emigracionin shqiptar, duke shfaqur anėn mė tė errėt tė
dominuar prej llumit tė shoqėrisė greke, nėn hundėn e tyre zhvillohet
veprimtari ultranacionaliste nga qarqe tė dyshimta deri paramilitare, tė cilat
shfaqin hapur pretendimet territoriale mbi Vorio-Epirin, si nė rastin e
fatkeqit Bollano. Nė kundėrshtim me ligjet shqiptare
jepen pensione, serviret fantazma e homogjenitetit dhe dyshtetėsisė, bizneset
greke u rrėshqasin ligjeve tė shtetit shqiptar, hapen shkolla greke tė
palicencuara, dhunohen simbolet kombėtare, dhunohen tė drejtat e njeriut,
vriten shqiptarė nė mjedise publike dhe nė burgje, dhunohet rendi kushtetues,
lėshohen kėrcėnime prej trupave ushtarake, cenohet siguria kombėtare, duke
ndėrhyrė hapur nė punėt e brendshme tė shtetit shqiptar. Ēfarė ka mbetur tjetėr pėr tu bėrė nė shpinė tė Shqipėrisė,
zotėrinj pushtetarė dhe politikanė? Hipokrizia e
politikės greke ėshtė kthyer nė qėndrim institucional megaloman, me pak shanse
pėr tu korrigjuar. Zullumet e saj tė pėrfaqėsuar me emra pushtetarėsh
dhe funksionarėsh shtetėrorė, bien shumė nė sy, dhe kjo bėn qė askush tė mos
mohojė praninė e luftės sė ftohtė midis dy vendeve. Tė mos gėnjejnė veten as
politikanėt shqiptarė dhe ata grekė e as misionarėt e politikės evropiane, tė
cilėt po e lejojnė kėtė situatė, duke i bėrė lėshime tė pamerituara politikės
greke. Por tė mos i shmangemi problemit: CD-ja e politikės greke ka njė
pasuord dhe ky pasuord ėshtė i instaluar nė skutat
politike tė Athinės. Ai hapet herė pas here, duke vėnė nė lėvizje megafonėt e
tipit Geixh, Bollano, Dule, Joanullatos & CO, struktura tė tėra antishqiptare,
nė mėnyrė qė politika greke ndaj Shqipėrisė dhe kombit shqiptar tė jetė pėrherė
nė sulm. Pse tė mos e pranojnė: Politika greke ka dėshtuar nė
drejtim tė nacionalizmit etniko-fetar kundėr Shqipėrisė.
Europa nesėr
Terrorizmi ne Londer dhe vota kunder Kushtetutes
europiane ne France dhe Hollande e kane risjelle moden e europesimizmit.
Deshtimi i Samitit te BE-se ne qershor dhe perplasjet e hidhura ndermjet Tony
Blair-it dhe Jacques Chirac-ut kane, madje, frymezuar disa per te kumtuar
fillimin e fundit te Europes.
Gabojne. Europa nuk ka vdekur dhe as nuk eshte duke. Por
ngjarjet e mesfundit paralajmerojne fundin e njerit prej versioneve te
integrimit europian-vizionin e nje unioni gjithnje e me te ngushte i cili do
prodhoka nje shtet federal i cili do behet nje superfuqi e re.
Ky vizion, sidoqofte, nuk ishte ne letra edhe perpara
kolpove te melartpermendura. Kur gjashte vendet themeluese filluan zgjerimin me
shtete veriore, jugore dhe, tash se fundi, lindore, vizioni i kahershem federal
mori fund.
Kushtetuta u hartua per ta bere Europen 25 anetareshe me efikase, jo per te prodhuar nje shtet te forte federal.
Retorika
e Chirac-ut shpesh perfshin referenca per nje bote shumepoleshe ne te cilen SHBA-te nuk jane e vetmja superfuqi. Nje
sondazh i koheve te fundit zbuloi se shume europiane e kane humbur joshjen prej
Amerikes dhe do te donin qe Europa te luante nje rol me te madh ne politiken
boterore. Por, edhe nese Amerika ka humbur nje pjese te soft power publiku
postindustrial europian nuk e ka vullnetin per te paguar per kete-dy a
trefishim te shpenzimeve per politikat mbrojtese te nxjerra prej GDP-se-per te
investuar ne fuqi ushtarake qe kerkohet per te balancuar hard power.
Edhe keshtu, pamja per Europen nuk eshte dhe aq e erret
sac kujtojne pesimistet. Fuqia ne boten e sotme politike shperndahet si ne nje
loje shahu tre dimensionale e cila luhet vertikalisht ashtu si dhe
horizontalisht. Ne maje, sa i takon fuqise ushtarake, Amerika eshte superfuqia
e vetme me shtrirje globale. Europa apo Kina nuk kane gjasa per tia kaluar
Amerikes ne dy dekadat e ardhshme. Ne kete pike bota eshte njepolare.
Ne mestabelen e marrdhenieve ekonomike, bota eshte
nderkohe shumepolare. Ketu Europa vepron si union dhe vende te tjera si Japonia
dhe Kina luajne role te rendesishme. Shtetet e Bashkuara te Amerikes nuk mund
te arrijne marrveshje tregtare apo te permbyllin konfliktet me trustet pa
pelqimin e Komisionit Europian. Vetem pak kohe me pare, pasi Organizata
Boterore e Tregtise i dha te drejte nje ankimimi europian, Kongresi amerikan u
detyrua te rihartonte nje pakete ligjore taksash per shuma miliarda dollareshe.
Ky rast nuk pershkruan nje bote njepolare.
Tabela e fundit perfshin marrdheniet transnacionale qe i
kalojne kufijte e kontrollit te qeverive-gjithcka prej ilaceve tek semundjet
ngjitese, ndryshimi i klimes dhe terrorizmi transnacional. Ne kete tabele pushteti
shperndahet kaotikisht ndermjet aktoreve joshteterore. Asnje qeveri nuk mund
ti kontrolloje rrjedhojat pa bashkepunimin e te tjereve. Ketu, Amerika ka
nevoje per ndihmen e europianeve dhe nuk ka kuptim po ta konsiderojme kete nje
bote njepolare.
Ne kete tabele te fundit masa e bashkepunimit te ngushte
mes qytetareve eshte gjithashtu e rendesishme dhe ndihmohet nga shkalla e
joshjes se nje vendi apo soft power. Ketu, vendet europiane jane te
mireintegruara pasi kane tejkaluar shekuj armiqesie duke zhvilluar nje treg te
gjere e te suksesshem.
Nje rrezik i dale prej kolpos se tanishme eshte ndalimi i
zgjerimit te BE-se. Ne fund te Luftes se Ftohte, vendet europiano lindore nuk u
perpoqen te lidhnin aleanca lokale sic kishin bere ne vitet 20-te, por i
hodhen syte nga Brukseli si magnet i se ardhmes se tyre. Ngashem, vende si
Turqia dhe Ukraina i kane pershtatur politikat e tyre per shkak te forces
terheqese te Europes. Humbja e soft power, shkaktuar nga refuzimi i zgjerimit
te metejshem do te qe nje hap mbrapa per
Europen, Ballkanin dhe stabilitetin nderkombetar.
Cili do te jete hapi tjeter i
Por kjo
diagnoze eshte e dyshimte pasi sondazhet tregojne se shume prej atyre qe votuan
non po kundershtonin Shirakun dhe/apo perqindjen e larte te
papunesise. Kthimi mbrapa dhe brenda kah gjashteshja
origjinale nuk ka te ngjare ti takoje keto shqetesime dhe eshte nje ogur jo i
mire per liberalizimin e tregjeve te punes qe ekonomite europiane duhet te vene
ne levizje.
Nje shteg
me i mire per BE-ne eshte te tregoje se Europa ende
funksionon. Kjo domethene nje kompromis per nje buxhet te
ri qe redukton disa prej shpenzimeve ne politiken e perbashket bujqesore dhe
jep fonde per integrimin e anetareve te rinj. Gjithashtu, domethene pervijim i
rolit te rendesishem qe Europa luan ne politiken e
jashtme si p.sh. joshja e Serbise drejt nenshkrimit te
marrveshjes mbi statusin e Kosoves, apo vazhdimi i perpjekjeve per te bindur
Iranin per te hequr dore nga planet per pasurimin e uraniumit.
E se
njejtes rendesi do te jete te shkuarit perpara me
bisedimet e raundit te radhes se Organizates Boterore te Tregtise dhe mbajtja e
premtimeve sa i takon ndihmes per Afriken. Me kalimin e kohes pasi gjerat te jene qetesuar
mund te jete e udhes arritja e nje marrveshjeje nderqeveritare per te shpleksur
rolet e institucioneve gje qe do kishte ndodhur nese kushtetuta e re do qe
miratuar.
Nje BE e tille, praktike dhe e efektshme ndoshta nuk do
ti arrije pretendimet pompoze dhe retorike te politikaneve, por nuk do te jete
ne shtratin e vdekjes. Ne te kundert, nje Europe e tille ka shume per te
perfituar dhe gjithashtu per te ndihmuar pjesen tjeter te botes.
Joseph S. Nye, ish-nensekretar amerikan i
mbrojtjes dhe aktualisht profesor ne
Qeveria berisha pėrballė
pushkėve tė drurit
Gjatė
viteve 2002-2003, kur Qeveria dhe shteti Socialist rriten moshėn pėr tė
pėrfituar pensionin e pleqėrisė, nga 55 vjeē nė 60 vjeē pėr gratė, dhe nga 60
vjeē nė 65 vjeē pėr burrat ish Opozita e atėhershme sot nė pushtet, Partia
Demokratike dhe aleatet e saj e kundėrshtuan me tė madhe, sepse rritja e moshės
pėr pensionistėt shqiptarė ishte njė absurditet, pasi ata jo vetėm kishin
vuajtur duke punuar me orė tė gjata, punė tė rėnda e rėndomta, por mbi tė
gjitha kishin qenė tė kequshqyer, gjė qė do tė bėnte qė ket pension ta gėzonin
fare pak shqiptarė. Sindikatat udhėhoqen njė fushatė firmash qė thuhet
se i kaloi qindra mijėra, tė cilėt kėrkonin uljen e moshės sė pensionit aty ku
kishte qenė, ndėrsa PD-ja dhe Aleatet e saja ka mbi njė vit e gjysėm nė pushtet
dhe, nuk po thuhet asgjė pėr kėtė ligj absurd tė rritjes sė moshės sė
pensionit, ku ja kemi kaluar edhe Italisė e Francės tė cilat e kanė moshėn e
pensionit tė pleqėrisė 55 vjeē pėr gratė dhe 60 vjeē pėr burrat. Dhe pėrkundėr kėtij ligji absurd pėr shumicėn e shqiptarėve qė
jetuan gulaget e kooperativave apo ndėrmarrjeve shtetrore e tjerė, qeveria
futet nė diskutime me armen e dashur tė Partisė sė Punės, Ushtarakėt e formuar
nė shkollat e Oficerve tė cilėt mbasi i shėrbyen regjimit komunist me
besnikėri, dhe pasi janė liruar duke marrė pension tė pa merituar, sepse
sherbimet e tyre nuk u suallen asnjė tė mirė Shqipėrisė, mbasi ata nuk mbrojten
asgjė me pushkėt e tyre nė pėrgjithsi druri, veēse trembėnin popullin qė tė mos
protestonte e fliste. Natyrisht ne nuk kemi gjė me ata
qė i ka kapur reforma, dhe nuk kan asnjėlidhje me strukturat qė i shėrbyen
regjimit famkeq komunist, por ne kemi me vete shtetin e qeverinė qė duhet ta
dinė ses Ushtarakėt duhet tė trajtohen si kategorit e tjera, si Agronom,
Ekonimist, Zooteknik, Veteriner, mekanik, inxhinier, puntore tė prefesioneve tė
ndryshme qė edhe sot pėr arėsye reforme (se ju mbyllen edhe vendet e punės e
institucionet) jo vetėm janė tė pa pune, por janė edhe pa asnjėlloje ndihme e
pensioni tė parakoheshem si mijėra ushtarake, ku po tė merret parasysh
kontributi, mjafton tė kujtojmė se plejada e punonjesve civil ishin ata qė
prodhuan ato produkte tė mbajten gjallė frymėn e njė populli, dhe ushtarakėt
(natyrisht tė lidhurit me strukturat e P. Punes) vetėm se i konsumonin kot ato
dhe mbanin zuse njė popull tė tėrė, duke pėrfshirė edhe kategorit tashma tė
diskriminuara nė krahasim me ushtarakėt qė kėrkojn rritje pensionesh, madje pėr
kėtė edhe kėrcėnojnė. Sidoqoftė ne tė tjerėt qė jemi
shumica ende vetėm shikojmė dhe ēuditemi me qeverinė demokratike se si vazhdon
tu kreh bishtin atyre qė duhet tu kreh shpinen...
Ndue Bacaj
Kela
fobi dhe sindromė e skizofrenisė autolezive tė antishqiptarisė
(vijon nga numri i kaluar)
nga Skender Krosi
Po tė shkosh dhe ti lexosh, kam bindjen se do tė tė vijė
pėr tė vjellė kur tė shohėsh se si janė dukur grekėt dhe italianėt, (janė tė
ilustruara edhe me fotografi) por ne nuk mund tua mohojmė kulturėn qė bartnin,
le pastaj po tė jesh kurreshtare dhe tė duash tė hulumtosh nė idetė
kinematografike nė ndonjė videotekė tė Amerikės do kuptosh se kriminelėt dhe
mafjozėt mė tė tmerrshėm ishin tė origjinės greke dhe italiane. Ato kryenin
shpėrndarje droge, grabitje, prostitucione dhe vjedhje, me pak fjalė po atė
gamė krimesh qė kryejnė shqiptarėt sot. Tė lutem mos mė paragjyko se, nuk e
thashė unė, por janė tė impresionuara nė kilometra tė tėra celuloze filmike
hollivudiane! Nga egėrsia dhe shtazėria e kėtyre emigrantėve tė prejardhur nga
djepet e kulturės njerzore, do tė ngrihen qimet pėrpjetė po tė kesh fatin ti
rishikosh filmat atyre pėrkushtuar, por askush nuk ua mohon kulturėn. E
ēuditshme, sepse nuk pėrkon me imazhin e krijuar nė trurin tėnd imagjinarė, por
me keqardhje ėshtė e vėrtetė edhe kjo e natyrės relative. Pa shkuar mandej nė
ndonjė biblotekė dhe tė shfletosh shtypin e asaj kohe, sidomos kronikat e zeza.
Do gjesh krime tė shumta tė kryer nga emigrantė grekė dhe italian, por
ēuditėrisht mungues shqiptarėt gjer nė vitet 90, ndėrsa grekė dhe italianė,
mbanin vendin e nderit. Ndonėse nė to do tė gjesh dhe gjasėn tėnde tė
origjinės. Nėse do tė zbrisnim mė tej nė kohė dhe tė shohim nė gjysmėn e parė
tė shekullit XX, do tė vėrenim se Grekėt ēanin barqe grash shtatzėna shqiptare
tek vinin baste si omologėt e tyre serb dhe koka shqiptarėsh tė prera mbushnin
rrugėt, por dhe kjo bėn pjesė nė kulturėn e njė populli. Greqia vatra e
kulturės, qė digjte tė gjallė fėmijė, gra, burra, me tė vetmin faj pse ishin tė
pėrkatėsisė etnike shqiptare, (fshatra tė tėra ēame tė djegura nė kohėn nė
fjalė) tashmė bėn pjesė nė atė qė ke pėr zemėr ta pėrmendėsh shpesh Bashkimin
europian, si Gjermania civile qė zhduku miliona ēifutė, si Franca iluministe e
gijontinės dhe kolonizatore kanibale e gjysmės sė Afrikės, si Spanja katolike
qė shfarosi rreth gjashtė milion indogjenė tė amerikės, si Turqia qė po kėrkon
me ngulm tė hyjė dhe besoj se do tė hyjė nė kėtė bordello tė quajtur Europė, qė
shfarosi rreth njė milion e gjysėm shqiptarė dhe gati dy milion armen ku ende
si ka kėrkuar falje zyrtare popullit shqiptarė, kur ndaj armenve ka paguar dhe
dėmshpėrblim. Po tė donim ti pėrmendnim tė gjithė ata shtete e popuj qė bazėn e
tyre tė zhvillimit kulturorė e kishin kanibaleske, sdo tė na mjaftonin rradhėt
e kėtij shkrimi, por do tė na duhej ndonėse tė shkruanim njė tjetėr epos
tragjik mbi civilizimin e njeriut tonė tė sotėm. Ndoshta ti mandej do tė
kuptoje alegorinė e iliadės. Ndėrsa sado keqdashės dhe antishqiptarė tė jemi,
nuk do tė mundnim ti mvishnim popullit tonė kanibalizmin si bazė pėr zhvillimin
e tij drejt civilizimit tė sotėm, ndonse ky ėshtė dhe shkaku i vėrtetė i
prapambetjes qė kemi trashėguar.
Sa mė thellė tė shkojmė nė udhėn e kohės, duke u kthyer
mbrapa, do tė shtohej doza e shtazėrisė sė popullit grek, qė mbetet i kulturuar
pa pikėn e dyshimit, pasi ka ditur tė ndėrtojė Athinėn, Spartėn, Kretėn, etj,
nė do po i japim dhe portin antik tė Rodit, tek nuk dinte as tė numronte
(numrat ishin arab) dhe as tė shkruante (alfabetin e morėn nga semito-arabėt).
Pėr tė kėnaqur dashurinė tėnde qė tė mos zbehet ndaj Greqisė, po i atribuojmė
edhe piramidat e egjyptit tė lashtė dhe pėrgjigjen nėse do tė mund ti ndėrtonte
njė popull qė nuk njihte arithmetikėn elementare, le ta japė njė psikolog i
mirfilltė studiues i intelektit njerzorė, siē e sheh pėrdor terminologji greke sepse na ėshtė imponuar edhe nė tė
shprehur. Ti nuk do tė mė kuptoje ndryshe, pa kėtė terminologji pėgėrse tė
gjuhės tonė mėvetėsore! Po tė shtonim kėtu se statujat qė rrethojnė Akropolin,
tė atribuara Fidias, qė nuk bartin tipare, ose trajta somatike tė nėnracės
greke, do tė na duhej tė saktėsonim, se si pelivanėt filogrekė thonė, qė
populli i sotėm grek nuk ėshtė ai i lashtėsisė. Mirpo kjo ėshtė njė thikė me dy
tehe tė mprehur qė fatkeqsisht pret me tė dyja, sepse me tė drejtė do tė
thoshim se, populli i sotėm grek nuk na qenka ai, i kulturės sė lashtė. Kush
ishte ai popull i asaj kuture tė lashtė? Megjithatė, pohim shkencorė ky, por
gjysmak pasi autorėt nuk njohin ose injorojnė rregullat e trashėgimisė
gjenetike, ndėrsa ti Kela besoj se i di?! Hibridi i kryqėzimit semito-arab me induiranian, na prodhojė atė qė po deshe quaje raca, apo etnia greke. Si
hibrid besoj se, e di qė kur gomari mbars pelėn na
pjell hibridin mushkė tė cilėn natyra na e le shterpė pėr tė mos prishur
llojet, pasi do tė sillte pasoja katastrofike pėr jetėn. Po
kėshtu hibridi grek, pasi tė kalojė tė gjitha stadet e trashėgimisė (preēizoj
qė duhet shum kohė nėse e njeh trashgiminė dhe rregullat e saj) do tė kthehet
nė origjinėn e tij, ku fatkeqsisht ka dhe spermatozo shqiptarė qė ia kemi dhėnė
falas pėr tė zbardhur fytyrėn, si bujarė qė jemi, por atje ku do tė mungojė do
tė marrė tipare dhe ngjyrėn aziatike tė origjinės. Pa
kurrfarė rracizmi. Ndonėse pėr ty ėshtė pikėlluese, por pėrballė forcave
tė natyrės nuk duhet tė tregohemi kokfortė pasi ajo nuk mundet, veē modifikohet
por jo pambarimisht sepse do tė na ēonte nė shkatrrim,
ndaj egziston kthimi nė origjinė ku tė rinisė cikli i ri evolutiv. Ky ėshtė karakteri i lėvizjes! Gjėrat
pėrsėriten nė njė stad mė tė evoluar dhe falė kėsaj pėrsėritje ne egzistojmė,
si dhe ti!
Diku ti thoje se Kali i Trojės dhe Gjigandi i Rodit, janė e njėjta
gjė, duke nxjerrė mendoj pa dashur defiēitin tėnd nė fushėn e historisė, apo
arkeologjisė, magjithėse e kisha hamendėsuar. Tashmė besoj se, do ta kesh
korrigjuar vetė mendimin tėnd tė gjymtė dhe tė cekėt, megjithėse unė e kam
ruajtur kopjen e gazetės. Dėshėroj vetėm tia bėj tė qartė lexuesit se, Kali i
Trojės, gjer mė sot
asnjė zbulim arkeologjik nuk ka nxjerrė nė dritė qoftė dhe njė copėz
dru, qė tė vėrtetonte egzistencėn e tij, pasi ai ishte dhe mbetet njė simbol
alegorik, nga mė tė realizuarit letrarė. Ti
e dashur nuk njeh as simbolikėn as alegorinė, nė art.
Ndėrsa pėr Gjigandin e Rodit, ka mjaft fragmente tė gjetura qė e vėrtetojnė atė
dhe vendndodhja ėshtė pak larg Trojės. Nuk ka shumė rėndėsi pasi dhe lexuesi
ndonse i ka mė tė sakta kėto njohuri, por ėshtė e rėndėsishme tė kuptosh se,
ngjarjet e pėrshkruara tek eposi i mrekullueshėm homerian, (atribuim jo i sakt shkencorė), Iliada janė tė shek. XV-XIV p.e.s. kur nuk ishte
plazmuar ende hibridi grek dhe jo mė ta shkruante. Mjaft filogrekė kanė studiuar dhe vėnė nė dispozicion shuma tė
mėdha, qė specialistė tė poezisė tė mund tė shkruajnė Iliadėn siē ka qenė e
shkruar, duke alternuar rrokjet e gjata dhe tė shkurtra tek krijonin melodinė
sepse, nuk njihej as muzika, as rima nė poezi dhe ajo ishte e destinuar tė
kėndohej, por ēdo pėrpjekje ka dalė pa rezultat. Pėrfundimi shkencorė na ka dhėnė kėtė pėrgjigje prej pelivani gaztor se, as gjuha
e sotme greke nuk ėshtė ajo e lashtėsisė. (shtimi im;
sepse duhet tė ishte monosilabike pėr tė krijuar vargje me ritmikėn antike) Ēuditėrisht ne shqiptarėt ruajmė ende gjuhėn tonė mirfilli
mėvetėsore, kur kanė kaluar mijra vjet!
Athere kur, siē thamė mė lart, populli i sotėm grek nuk na qenka ai i
lashtėsisė dhe gjuha e shkrimit tė eposit kolosal Iliada,(
e gjymtuar dhe fshirė nė pjesėn mė tė madhe nga vetė grekėt) nuk ėshtė ajo e
lashtėsisė, numrat baza e matematikės ishin arab, pėr ēkulturė greke flitet?! Megjithatė pedagogjia jonė sterile e varfėr nuk e mohon, ndaj dhe
unė nuk i kundėrvihem. Siē e shikon nuk kam pėrzemėr tė injoroj atė qė e
mirnjohin tė tjerėt, por le tė jenė faktet qė tė tė bėjnė tė mbrrish nė njė
pėrfundim shkencorė tė mirfilltė. Nuk kam ndėrmendėsinė tė merrem as me
Pellazgė (emėr i greqizuar), apo Ilir, siē je marrė ti pasi nuk po bėj
apollogjinė e racės sė cilės i pėrkas me nder dhe nuk e mas dashurinė pėr tė,
as me bukėn e bardhė, as me mbathje tė lara, apo tė
palara, sepse nuk arsyetoj me fundkurrizin, apo barkun.
Tashmė besoj se, do tė jetė mė e dobishme ti hedhim njė sy njeriut si
qenie biologjike dhe shoqėrore, pasi ai ėshtė bartės i kulturės, apo
antikulturės terma kėto, qė ti i pėrdor nė mėnyrė spekulative tek krijon aksin
e propagandės antishqiptare, zhyer me gazetari mediokre. Njeriu nė bazėn
e tij edukuese ka imitimin. Ai imiton qysh fėmijė dhe mandej flet,
imiton lėvizje dhe